"Wcześniej czy później dyskusja nad tym nas czeka."

Panie doktorze, jak to jest dzisiaj z medycyną konwencjonalną? Czy nie jest trochę tak, że jest to nauka zamknięta, bazująca bardziej na tym, co już odkryte?

To jest zbyt mocno powiedziane, zbyt ogólnie. Absolutnie nie. Jej rozwój jest tak ogromny, że tylko chylić czoła. Natomiast jest tak, że ona rzeczywiście między innymi rozwija się w kierunku myślenia integracyjnego. Jest to nazywane czasami medycyną holistyczną, a częściej - bardziej przyjęte przez środowisko naukowe - medycyną integracyjną, w której uświadamiamy sobie, że zależności w organizmie są znacznie bardziej złożone niż do tej pory myśleliśmy. Przepływ energii, informacji w organizmie nie da się sprowadzić tylko i wyłącznie do procesu biochemicznego. I nie mam wrażenia, żeby medycyna była zamknięta. Rozwija się w różnych kierunkach, wydaje mi się tylko, że niektóre są bardziej obiecujące. Właśnie to podejście - integracyjne jest chyba bardziej obiecujące na przyszłość. To trochę tak, jak to, co przeżywaliśmy w technice. Przeszliśmy z epoki maszyny parowej do epoki informatyki. Prawdopodobnie to samo zaczyna się dziać w medycynie. Przechodzimy z epoki czysto biochemicznego opisu organizmu do opisu informatycznego.

Bardzo źle się mówi o homeopatii, którą pan uznaje. Są protesty lekarskie nawet, są różne próby zablokowania. Mówi się, że nie ma naukowego potwierdzenia na to, że homeopatia jest skuteczna. Nawet Kościół próbowało się zainteresować problemem etycznym. Jak pan będzie bronił homeopatii?

Nie, chyba nie trzeba stawiać sprawy w ten sposób - w jakiejś opozycji lub obronie. To jest tak: obserwujemy fakty, które nie znajdują uzasadnienia naukowego. Nie potrafimy sobie tych faktów wytłumaczyć w oparciu o paradygmat medyczny, którego mnie na przykład uczono na studiach. Dlatego mamy dwie możliwości: albo uznamy, że tych faktów nie ma i żyjemy, czy działamy według tych paradygmatów, które znamy; albo uznamy, że te fakty są, i to niepodważalne, wobec czego wspólnie, razem szukajmy rozwiązania. I tutaj właśnie jest potrzebne to podejście integracyjne, czyli współdziałanie medyków praktyków, fizyków czy matematyków. Bezwzględnie! Na przykład ostatnie 40, 50 lat przyniosły piękne idee, w postaci dynamiki nieliniowej, czy teorii chaosu w fizyce i matematyce. I uwzględnia się je na przykład w ekonomii, w programie lotów kosmicznych, czy w meteorologii, a prawie w ogóle nie uwzględnia się ich w medycynie. Ale dojrzejemy do tego.

A irydologia - jak to wygląda? To jest, z tego co pan mówi, w pewnym sensie powtarzalne, czyli można by to było naukowo opisać - to dlaczego jeszcze się nie doczekaliśmy naukowych opracowań w tym zakresie?

Moim zdaniem jest tak, że aby przyjąć, iż z tęczówki można wyciągnąć jakieś informacje, to trzeba zmienić wyobrażenie o tym jakie są zależności w funkcjonowaniu organizmu. Jeżeli dopuścimy do wyobraźni na przykład istnienie fal, pól elektromagnetycznych, czy przepływu informacji na przykład przy pomocy kwantów, energii w postaci fotonów to okazuje się - i o tym mówili fizycy, czy biofizycy na konferencji biofizyków wiosną 2011 roku na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu - że na przykład informacja w postaci fotonów może być przekazywana w komórce przy pomocy mikrotubul. Są małe struktury zachowujące się jak światłowody w komórce. Mogą uczestniczyć w wymianie informacji. Wobec tego komórki potencjalnie mogą wymieniać informacje przy pomocy światła, nawet endogennego, pomiędzy komórkami, pomiędzy tkankami. Może to działać organizująco na ich metabolizm. To są rzeczy zupełnie nowe, których w ogóle nie wyobrażaliśmy sobie do tej pory. Ale jeżeli takie idee już znalazły potwierdzenie, to to otwiera ogromne możliwości do dalszego poszukiwania. I wtedy wyjaśnienie takiego zjawiska jak to, że tęczówka mówi o czymś co się dzieje w organizmie w inny sposób niż kliniczny, do którego jesteśmy przyzwyczajeni - staje się możliwe.

Nie boi się pan posądzenia o stosowanie metod nienaukowych w praktyce lekarskiej? Były już takie przypadki.

Dlaczego mam się bać? Ja się czuję lekarzem i jeżeli przychodzi pacjent i człowiek cierpiący, to moim zadaniem jest po pierwsze nie zaszkodzić, a po drugie znaleźć rozwiązanie problemu. I jeżeli okazuje się, że to, co proponuje wiedza, którą wyniosłem ze studiów jest niewystarczające, to staram się tą wiedzę poszerzyć. A jeżeli ktoś ma pretensje o to, to cóż mogę powiedzieć?... Nie boję się tego, co robię, a jeżeli ktoś to podważa, to zapraszam do rozmowy, chętnie przedstawię swoje doświadczenia i stanę na stanowisku: pomóż mi to wytłumaczyć, bo ja tego nie rozumiem. Ale też powiem: to jest ważne, i jeżeli to jest prawda, jeżeli to jest fakt, to może się w znakomity sposób przełożyć na poszerzenie możliwości niesienia pomocy.

Z tego co pan dzisiaj pokazywał podczas prezentacji wynika, że gdyby w medycynie dokonała się taka rewolucja w myśleniu - w tym głębszym analizowaniu nie tylko tych końcówek tego drzewka, ale całości organizmu - to prawdopodobnie skuteczność leczenia byłaby dużo wyższa. Co zrobić, żeby spopularyzować wśród lekarzy nauk medycznych właśnie ten sposób rozumowania o diagnostyce?

Każdy kto to obserwuje powinien o tym mówić, powinien o tym pisać. Kto nie publikuje, tego nie ma, ten nie uczestniczy w dyskusji. Tutaj nie ma miejsca na to, żeby się bać, tylko jest miejsce na to, żeby o tym mówić, publikować, przedstawiać pod dyskusję, pod krytyczną ocenę rozsądnych sceptyków. To jest metoda. Wyobrażam sobie, że powinny być organizowane seminaria, czy konferencje - zresztą noszę się z takim zamiarem zorganizowania takiej konferencji interdyscyplinarnej, w trakcie której będzie można porozmawiać o tym, że obserwujemy zjawiska, których nie potrafimy wytłumaczyć. Wydaje mi się to najlepszą drogą, a ponieważ obserwujemy niepodważalne fakty, które potwierdzają też różne inne źródła, wobec tego - wcześniej, czy później ta dyskusja nas czeka. Także róbmy swoje, zbierajmy doświadczenia i piszmy o tym, mówmy, spotykajmy się, a sceptyków prośmy o to, żeby spróbowali nam to pomóc wytłumaczyć.

Bardzo dziękuję za rozmowę.

Dziękuję.