Krzyż czy Świętopełk?

Państwem, w którym bardzo duża grupa obywateli (ponad połowa) w Europie deklaruje swój ateizm lub agnostycyzm jest Szwecja. Podobnie wypada Dania i Norwegia. Znane, choćby z zawodów sportowych są nam flagi tych państw. Są to proste krzyże umieszczone na jednokolorowym tle. W szwedzkim przypadku jest to żółty krzyż na niebieskim tle. Podobno piosenka zespołu "Dwa Plus Jeden" - "...pomaluj mój świat na żółto i na niebiesko" powstała w czasie pobytu w Szwecji. Artyści byli pod wrażeniem, jak dużo tych flag jest wywieszonych przed zwykłymi domami. Czy był to przejaw uczuć religijnych Szwedów?

Z kolei brytyjska flaga jest połączeniem trzech krzyży (krzyża św. Jerzego - patrona Anglii, św. Andrzeja - patrona Szkocji  i Patryka - patrona Irlandii). Powszechnie wiadomo jest jak hucznie i uroczyście obchodzi się święta patronów w poszczególnych częściach Zjednoczonego Królestwa. Czy wywieszanie jakiejkolwiek z tych flag jest deklaracją wiary w Zbawiciela, który na tych dwóch belkach dokonał żywota? Oczywiście, że nie. To są symbole państwowe, a poza tym ustawodawstwo tych państw raczej oddala się od chrześcijańskiej wizji życia społecznego.

Czy w ramach rozdzielenia władzy duchowej od świeckiej np. Brytyjczycy - równie zlaicyzowane społeczeństwo co szwedzkie - zgodziliby się na usunięcie tych skądinąd symboli religijnych ze swojej flagi? Albo zmieniliby słowa hymnu, w którym śpiewają "Boże zachowaj Królową". Obawiam się, że nie zrozumieliby tego pytania. Królowa jest jednocześnie głową Kościoła Anglikańskiego, nie można więc w przypadku tego konkretnego kościoła mówić o jakimkolwiek rozdziale, a o jego uzależnieniu (przynajmniej personalno - instytucjonalnym) od władzy świeckiej.

Jeszcze ciekawsza jest symbolika flagi Unii Europejskiej. Jej twórca - Arsene Heitz - przed śmiercią wyznał, że inspiracją dla niego był wizerunek Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej, która jest właśnie przedstawiona na lazurowym tle, a jej głowę okala 12 gwiazd.

Instytucje publiczne tych krajów zdając sobie z tego sprawę czy też nie, w każdym miejscu, gdzie eksponują narodowe i unijne barwy pośrednio wskazują na ich biblijne źródła.

W naszym obszarze kulturowym jest wiele śladów, które mówią o jego chrześcijańskich korzeniach, jak choćby nazwy miejscowości, które zawierają wyraz Saint, San, Sankt itp. Herby miast itd. I nikt nie chce tego zmieniać (nazwa miasta Sankt Petersburg powróciła nawet do swojej nazwy po rewolucyjnej pomyłce, jaką było nazwanie miasta Leningrad), to są po prostu marki.

A sztuka udzielania pomocy poszkodowanym? To przecież "samarytanka". Tej nazwy przynajmniej używałem w harcerstwie ładnych parę lat temu. Wiadomo - miłosierny Samarytanin. Dalej są krzyże na karetkach pogotowia, aptekach. Nawet w pięknym logo naszego królewskiego grodu Gniezna jest katedra, na której są aż dwa krzyże, a włodarze naszego miasta jako podarki dają ikonę św. Wojciecha - patrona naszego miasta.

Z pewnością krzyż jest znakiem zbawienia dla tych, którzy wierzą. Jest też symbolem, który tak mocno przeorał naszą europejską tożsamość, że - pomimo niewiary - nie chcą i nie potrafią się z nim rozstać, a nawet się z nim identyfikują zlaicyzowane społeczeństwa i państwa, takie jak choćby te, o których tu była mowa. Polska nie ma na fladze krzyża, ale w inny sposób przeżywamy tą rzeczywistość.

P.S. Przy pisaniu tego artykułu po części korzystałem z wystąpienia przed  Europejskim Trybunałem Praw Człowieka amerykańskiego Żyda, profesora prawa, który wygłosił ją w sprawie krzyża we włoskiej szkole. Profesor Joseph Weiler swoje wystąpienie w obronie krzyża wygłosił z jarmułką na głowie.

Dla zainteresowanych link